Yozgat Hakkında Genel Bilgiler?

ozgat ili, Türkiye Cumhuriyeti’nin İç Anadolu Bölgesinde yer alan bir ildir. 2010 TÜİK verilerine göre ilimizde merkez ilçeyle beraber 14 ilçe, 51 belde ve 556 köy vardır. Yozgat 14 ilçeden oluşmaktadır; Akdağmadeni, Aydıncık, Boğazlıyan, Çandır, Çayıralan, Çekerek, Kadışehri, Saraykent, Sarıkaya, Şefaatli, Sorgun, Yenifakılı, Yerköy ve Yozgat Merkez ilçedir.

Nüfus
İlin nüfusu 2000 yılına kadar sürekli artmış, fakat bundan sonra düşüşe başlamıştır. 1960-2000 yılları arası ilin nüfusu %69,7 artmıştır. Bu dönemde yıllık nüfus artış hızı ortalama %1,7 olmuştur. Yozgat, 2007 yılı nüfus bilgilerine göre 732.127 kişidir. 384.674’ü erkek, 347.453’ü kadındır. İlin %53,72’si erkek, %46,28’i kadındır.
Yozgat, 2008 yılı nüfus bilgilerine göre 732.127kişidir. 384.674’i erkek, 347.453’i kadındır. İlin, %53,98’i erkek, %46,02’si kadındır.
İklim
Yozgat ilinde yazlar sıcak ve kurak kışlar ise yağışlıdır. Yaz ile kış, gece ile gündüz arasında çok küçük ısı farkı vardır. Isı 23 °C ile + 24,1 °C arasında seyreder. Senenin 40 günü yağışlı geçer ve 20 günü 6 altındadır. Senelik yağış ortalaması 951 mm’dir.
Bitki örtüsü: Yozgat il topraklarının % 56’sı ekili-dikili alanlardan, % 28’i ormanlardan, % 15’i çayır ve mer’alardan ibârettir. Akdağlar, Bozok Yaylasının tepeleri ile Merkez ilçede 962 hektarlık bir bölge orman ve fundalıklarla kaplıdır. Ayrıca şirin bir tatil beldemizdir. Ülkemizde tatil cennetlerinde ilk 5’e girmiştir.
Eğitim 
İlde, yüksek lisans düzeyinde eğitim veren Bozok Üniversitesi vardır. Bunun yanı sıra ilde Fen lisesi, Anadolu Öğretmen lisesi, Turizm Otelcilik Meslek lisesi ve Anadolu lisesi Eğitim seviyesi Türkiye ortalamasının altındadır. Bunun dışında Yozgat Lisesi Yozgat merkezinde olup Yozgat merkezinin ilk lisesidir.

Coğrafyası

Yozgat doğudan Sivas; güneyden Kayseri, Nevşehir, Kırşehir; batıdan Kırıkkale; kuzeyden ise Amasya, Çorum ve Tokat illeri ile çevrili olup, 34º 05’ – 36º 10’ doğu meridyenleri ile 38º 40’ – 40º 18’ kuzey paralelleri arasında yer alır. Deniz seviyesinden 1300 metre yükseklikte olup 1 412 300 Hektar toprağa sahiptir. 81 İl arasında toprak genişliği bakımından 15. sırayı alır. İlin doğudan batıya gidildikçe yüksekliği azalır.

İl’in en doğusu ile en batısı arasında 20 050 boylam (meridyen) farkı olup, yerel saat farkı 8’ 20” dir. Kuzeyi ile güneyi arasında ise, 10 38’lik enlem (paralel) farkı varır. Ancak, fark az olduğundan iklim üzerinde önemli bir etki yaratmamıştır. İlin, doğu – batı uç noktaları arasındaki kuş uçuşu uzaklık 216 km, kuzey – güney uç noktaları arasındaki uzaklık 144 km’dir. Yozgat, alan bakımından Türkiye’nin 15. İlidir. İlin; izdüşüm alanı ( km²) 13 597, gerçek alanı ise 14 123 km²’dir.

İKLİM ÖZELLİKLERİ
Yozgat İl’inde, İç Anadolu Bölgesi’nin yarı kurak karasal iklimi hakimdir. Deniz etkisine kapalı olduğu için, yazlar sıcak ve kurak; kışlar soğuk ve yağışlı geçer. Yaz ile kış; gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkları yüksektir. Sert iklim koşulları, Yeşilırmak havzasına giren Çekerek Vadisi’nde biraz yumuşamakta, az da olsa Karadeniz ardı ikliminin etkileri görülmektedir.

Kültür ve Turizm

Yozgat E 88 karayolu üzerinde bulunması ve özellikle Hattuşaş(Hitit Medeniyeti Başkenti)’ın yakın olması ve Hattuşaş ile Kapadokyayı birbirine bağlayan Atatürk yolunun il merkezinden geçmesi nedeniyle yabancıların uğrak yeridir. Bozok yaylası olarak da adlandırılan ve ilkçağlardan beri yerleşim yeri olan Yozgat, bozulmamış doğası,misafirperver sıcakkanlı insanları,çok güzel misafir anlayışları, sahip olduğu tabiat güzellikleri, mesire yerleri, yüksek ovaları, tarihi, kültürel, turistik değerleri ve kaplıcalarıyla gezilip görülmesi gereken en güzel illerimizden biridir.Türkiye’nin ilk Milli Parklarından olan çamlık Milli Parkı, Akdağ Ormanları, Şebekpınarı Mesire alanı, Kazankaya Vadisi, ve Gelingüllü barajı gibi yerler spor, dinlence ve piknik alanlarıdır.

KÜLTÜR

Yemek Kültürü
Şehrin yöresel yemekleri; Testi kebabı, ayva basması, çörek, bazlama, katmer, cızlak, cıvık ekşili, erişte, çap çup, topak çorba, kaypak, helle çorbası, düğürcük çorbası, bulama çorbası, sakala sarkan çorba, haside, sütlü kabak, patlıcan turşusu ve tas kebabıdır. Parmak çörek, peksimet Yozgat’a mahsus özel bir ekmek türüdür.

TURİZM

Antik Kentler
Büyüknefes (Tavium – Tavion) Antik Kenti
Çeşka Yeraltı Şehri
Alişar Höyüğü
Hattuşaş
Kerkenes Harabeleri

Müzeler-Konaklar
Nizamoğlu evi
Karslıoğlu Konağı
Koçerler konağı
Yozgat Arkeoloji Müzesi
Milli Parklar
Yozgat’ın en tanınmış ormanı Yozgat Çamlığı’dır. Milli Park olup devlet tarafından korunmaktadır.
Tarih
Yozgat ili Anadolu’nun en eski yerleşim merkezlerinden biridir. Alişar Höyüğünde 5000 sene önceye âit eserler bulunmuştur. Yozgat il toprakları Anadolu’da ilk siyâsî birliği kuran veAnadolu’da târih devrinin başlangıcı kabul edilen Hititlerin sınırları içinde ve en kalabalık yerleşme merkezlerinden biriydi. M.Ö. 1500-2000 yılları arasında kurulan Hitit Krallığının merkezi Hattuşaş, Yozgat il sınırına oldukça yakındır.
Sâmi Asurlular Kızılırmak’ı geçerek buraya kadar gelmişlerse de, bu bölgeye hâkim olamamışlardır. Frikya ve Lidya krallıkları bu bölgeye devamlı hâkim olamadılar.
M.Ö. 6. asırda Presler Anadolu’nun mühim kısmını ve bu bölgeyi istilâ ettiler. M.Ö. 4. asırda Makedonya Kralı İskender, Pers Devletini yenerek Anadolu ve İran’ı krallığına kattı. İskender’in ölümü üzerine imparatorluk komutanları arasında taksim edilerek Anadolu, Asya İmparatorluğu (Selevkoslar Devleti)nin payına düştü. Az sonra bu bölge Kapadokya Krallığına geçerek Kayseri’den idâre edilmiştir.
M.Ö. 1. asırda Roma İmparatorluğu bütün Anadolu gibi bu bölgeyi de kendi toprakları içine kattı. M.S. 395 senesinde Roma İmparatorluğu ikiye bölününce Anadolu Doğu Roma (Bizans)nın payına düştü.
İslâm orduları ve Sâsânîler zaman zaman Bizans’ın elindeki bu bölgeye akınlar yapmışlarsa da bu bölgeyi devamlı olarak ellerinde tutamadılar.
1071 Malazgirt Zaferinden sonra Anadolu fâtihi ve Anadolu’da ilk Türk devletinin kurucusu Kutalmışoğlu Gâzi Süleymân Şah başkumandanlığındaki Selçuklu Oğuz orduları, bütün Anadolu gibi Yozgat bölgesini de fethederek 1077’de kurulan Selçuklu Türk Devletine kattı. Bir ara Danişmendoğullarının nüfûzuna giren bu bölge, devamlı Konya’ya yâni, Anadolu Selçuklu Türk Devletine bağlı kaldı. 1308’de Selçukoğulları Hânedanı düşünce, Anadolu gibi bu bölge de İlhanlı Devletine bağlandı.
İlhanlıların sonuncu Anadolu Genel Vâlisi Uygur Türklerinden Eratna Bey 1335’te Sivas’ta istiklâlini îlân edince bu bölge Eretna Beyliğine geçti. Bu topraklar 1380’de Selçukoğullarından Melik Rükneddîn’e intikal etti. 1398’de Kâdı Burhâneddîn öldürülünce Sultan Yıldırım Bâyezîd Han bu bölgeyi 1398’de Osmanlı Devletine kattı.
Tîmûr Han 1402-1403 senelerinde Yozgat’ı ele geçirdi. Tîmûr Han Anadolu’yu terk edince Çelebi Sultan Mehmed Han bu bölgeyi Osmanlı Devleti sınırlarına yeniden kattı. Bu târihten îtibâren Osmanlı Devleti yıkılıncaya kadar Yozgat bir İç Anadolu şehri olarak Osmanlı idâresinde yaşadı.
Türkmen beylerinden Çapanoğlu Ahmed Paşa Yozgat’ı yeni baştan îmâr etti. Bu zat 1762-1813 arasında 51 yıl vâlilik yaptı. Bir ara Çorum, Kayseri, Ankara, Amasya, Çankırı, Niğde, Tarsus bu âilenin idâresine verildi. Sultan İkinci Mahmûd Han zamânında idârî değişiklikler olunca, Üçüncü Çapanoğlu Süleymân Beyin büyük oğlu Celâleddîn Paşa vezir (mareşal) olarak devlet hizmetinde çalıştı. Diyarbakır, Halep, Maraş, Erzurum, Adana ve Kayseri vâliliği yaptı ve 1846’da vefât etti. Çapan (Çapar) veya Cebbaroğullarından Ahmed Paşa ve oğulları Hacı Mustafa ile Süleymân Bey; Ömer Ağa ve Müderris Abdülcebbar ve Abdülfettah Efendiler bu âileden olup, devlete büyük hizmetleri oldu.
Osmanlı devrinde “Bozok” denilen ve aşağı yukarı bugünkü Yozgat topraklarını içine alan Sancak (vilâyet), Sivas Beylerbeyliğinin (eyâletinin) 8 sancağından biriydi. Tanzimattan sonra ise Ankara vilâyetinin (eyâletinin) beş sancağından biri oldu. Üç kazâsı vardı.

Yozgat İlçeleri

Kadışehri : Kadışehri: Rakım: 925 m. Yüzölçümü: 507 km² Nüfus: 14.578 Kadışehri ilçesi, il topraklarının kuzeydoğusunda yer almaktadır. Doğuda Tokat – Artova, Sivas – Yıldızeli, güneyde Yozgat ve Saraykent, batıda Çekerek, kuzeyde ise, Tokat – Zile ilçeleri ile çevrilidir. Kadışehri ilçesine idari olarak, 1 belediye ve 25 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 118 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Sarıkaya : Sarıkaya: Rakım: 1.170 m. Yüzölçümü: 976 km² Nüfus: 336.553 Sarıkaya ilçesi, il merkezinin güney doğusunda yer almakta olup, doğuda Çayıralan, güneydoğuda Çandır, güney ve güneybatıda Boğazlıyan, batıda Sorgun, Kuzeyde ise, Yozgat ve Saraykent ilçesiyle komşudur. Sarıkaya ilçesine idari olarak, 1 belediye ve 57 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 77 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Saraykent : Saraykent: Rakım: 1.150 mt. Yüzölçümü: 157 km² Nüfus: 15.134 Saraykent ilçesi, il topraklarının doğusunda yer almaktadır. Doğuda ve güneyde Yozgat, batıda Sorgun, kuzeyde ise, Kadışehri ile çevrili olan ilçenin, Kadışehri ile sınırı Çekerek Suyu çizmektedir. Saraykent ilçesine idari olarak, 2 belediye ve 13 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 71 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Yerköy : Yerköy: Rakım: 774 m. Yüzölçümü: 1.245 km² Nüfus: 37.915 Yerköy ilçesi, il topraklarının batısında yer alan ilçenin, doğusunda merkez ilçe güneydoğusunda Şefaatli, güneybatısında Kırşehir – Çiçekdağı, batısında Kırıkkale, kuzeyinde ise, Çorum – Sungurlu yer almaktadır. Yerköy ilçesine idari olarak 58 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 41 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır. Ayrıca ilçede tren yolu bulunmakta olup, Ankara ve Kayseri hattına ulaşım tren yolu ile de yapılmaktadır.

Yenifakılı : Yenifakılı: Rakım: 1.036 m. Yüzölçümü: 378 km² Nüfus: 5.845 Yenifakılı ilçesi, il topraklarının güneyinde yer almaktadır. Doğuda Boğazlıyan, güney ve batıda, Kırşehir – Kozaklı, kuzeyde Şefaatli ve Boğazlıyan ile çevrilidir. Yenifakılı ilçesine idari olarak 7 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 104 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır. Ayrıca ilçede tren yolu bulunmakta olup, Ankara ve Kayseri hattına ulaşım tren yolu ile de yapılmaktadır.

Sorgun : Sorgun: Rakım: 1.200 m. Yüzölçümü: 1.769 km2 Nüfus: 81.231 Sorgun ilçesi, il merkezinin doğusunda, E–88 Karayolu (Yozgat – Sivas) üzerinde kurulan ilçe, doğuda Saraykent, güneyde Sarıkaya, batıda Yozgat, kuzeyde ise, Çorum, Aydıncık ve Çekerek ile komşudur. Sorgun ilçesine idari olarak, 7 belediye ve 73 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 34 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Şefaatli : Şefaatli : Rakım: 907 mt. Yüzölçümü: 833 km² Nüfus: 16.234 Şefaatli ilçesi, İl topraklarının güneybatısında yer alan ilçenin kuzeydoğusunda merkez ilçe, güneydoğusunda Boğazlıyan, güney ve güneybatısında Nevşehir, batısında Kırşehir ve kuzeybatısında ise, Yerköy bulunmaktadır. Şefaatli ilçesine idari olarak 73 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 44 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır. Ayrıca ilçede tren yolu bulunmakta olup, Ankara ve Kayseri hattına ulaşım tren yolu ile de yapılmaktadır.

Aydıncık : Aydıncık: Rakım: 700 m. Yüzölçümü: 331 km² Nüfus: 12.585 Aydıncık ilçesi, il merkezinin kuzeydoğusunda yer almakta olup, kuzeyde; Amasya – Göynücek, doğuda; Çekerek, güneyde; Sorgun ve batıda ise; Çorum – Alaca ile komşudur. Daha önceleri “Eskiköy” adıyla bir nahiye merkezi iken, zamanla “Mamure” ismini almış son olarak da, 1960 yılında yapılan isim değişikliğiyle de “Aydıncık” adı verilmiştir. Aydıncık ilçesine idari olarak, 1 belediye ve 22 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 97 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Çayıralan : Çayıralan: Rakım: 1.500 m. Yüzölçümü: 1.445 km² Nüfus: 14.985 Çayıralan ilçesi, il topraklarının güney doğusundadır. Doğuda; Sivas – Gemerek, güneyde Kayseri – Sarıoğlan – Felahiye, batıda Çandır, kuzeyde Yozgat ve Sarıkaya ilçeleriyle çevrilidir. “Akdağ” adıyla, Boğazlıyan ilçesine bağlı bir bucak merkezi iken, 1948 yılında ilçe olmuştur. Bir süre de “Çayırşeyhi” adını taşımıştır. Çayıralan ilçesine idari olarak, 1 belediye ve 21 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 112 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Çekerek : Çekerek: Rakım: 925 m. Yüzölçümü: 1.445 km² Nüfus: 23.699 Çekerek ilçesi, il topraklarının kuzeydoğusundadır. Doğuda Kadışehri ve Saraykent, güneyde Sorgun, batıda Aydıncık, kuzeyde Tokat-Zile ve Çorum-Ortaköy ile çevrilidir. Çekerek ilçesine idari olarak, 1 belediye ve 43 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 90 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Boğazlıyan : Boğazlıyan: Rakım: 1.050 m. Yüzölçümü: 2.129 km² Nüfus: 34.925 Boğazlıyan ilçesi, il merkezinin güneyinde yer almaktadır. Kuzeyde; Sarıkaya, kuzeybatıda; Şefaatli ve merkez ilçe, batıda; Yenifakılı, güneybatıda; Nevşehir ve güneyde ise; Kayseri ve Felahiye ile komşudur. Boğazlıyan ilçesine idari olarak, 5 belediye ve 23 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 95 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Akdağmadeni : Akdağmadeni: Rakım: 1.330 m. Yüzölçümü: 1.876 km² Nüfus: 48.248 Akdağmadeni ilçesi, il merkezinin doğusunda yer almakta olup, doğuda Sivas-Şarkışla, güneyde Çayıralan, batıda Sarıkaya ve Saraykent, kuzeyde ise, Kadışehri ilçesiyle komşudur. En uzun geçmişe sahip olan ilçelerden biri olup, daha önceleri Karahisar Behramşah’ta (Muaşalikalesi) bulunan ilçe merkezi, 1871 yılında yer ve isim değiştirerek “Akdağmadeni” adını almıştır. İlçe merkezi, belirli bir süre de “Maden” adını taşımıştır. Akdağların eteğinde kurulduğu için, ilçe topraklarından çıkarılan madene izafeten de “Akdağmadeni” adı verilmiştir. Akdağmadeni ilçesine idari olarak, 3 belediye ve 79 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 104 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Çandır : Çandır: Rakım: 1.200 m. Yüzölçümü: 189 km² Nüfus: 4.835 Çandır ilçesi, il topraklarının güneydoğusunda olup, doğuda Çayıralan, güneyde Kayseri, batıda Boğazlıyan, kuzeyde ise, Sarıkaya ile çevrilidir. Çandır ilçesine idari olarak, 4 köy bağlıdır. İlçenin il merkezine uzaklığı 122 Km. olup, ulaşım karayolu ile sağlanmaktadır.

Yozgat Ulaşımı

Havayolu : İlimizde hava alanı bulunmamaktadır. İlimize en yakın olan hava alanları ise; Ankara ve Kayseri illerinde bulunan hava alanlarıdır.

Karayolu : Uluslar arası E 88 karayolu İlin ana ulaşımını sağlamaktadır. Kırıkkale, Ankara, Sivas, Kayseri Kırşehir, Nevşehir, Çorum, Çankırı, Tokat İlleri ile doğrudan bağlantısı vardır. İller arası karayolu ulaşımı şehir merkezinde bulunan “Yozgat Otobüs Terminalinden” sağlanmaktadır.

Demiryolu : Ankara-Kayseri ve Doğu Anadolu bölgesine bağlantıyı sağlayan demiryolu İlimizden geçmektedir. Yerköy, Şefaatli ve Yenifakılı İlçelerinde Tren istasyonu bulunmaktadır. Tren istasyonu bulunan ilçelerimizin Yozgat Merkeze olan uzaklıkları; -YOZGAT ile ŞEFAATLİ arasındaki mesafe 44 KM -YOZGAT ile YENİFAKILI arasındaki mesafe 104 KM -YOZGAT ile YERKÖY arasındaki mesafe 41 KM Ayrıca Ankara – Yozgat – Sivas illeri arasında hizmet verecek olan “Hızlı Tren” çalışmaları devam etmektedir.

Kaynak: https://yozgat.csb.gov.tr/kultur-ve-turizm-i-2342
https://yozgat.csb.gov.tr/ilimiz-cografyasi-i-2341
https://yozgat.csb.gov.tr/genel-bilgiler-i-2301
https://yozgat.csb.gov.tr/