ığdır Hakkında Genel Bilgiler?

Iğdır’ın kuzey ve kuzeydoğu sınırını, Aras Nehri ve bu nehrin oluşturduğu Türkiye-Ermenistan sınırı oluşturmaktadır. Doğusunda Türkiye-Azerbaycan’ın Nahçıvan zerk Cumhuriyeti sınırı ve güneydoğusunda Türkiye-İran sınırı yer almaktadır. Güneyinde Ağrı ili (Doğubeyazıt ve Taşlıçay ilçeleri) bulunmaktadır. Bu sınır kabaca doğu-batı doğrultusunda uzanan ve Doğu Torosların doğudaki uzantısı olan Karasu-Aras sıradağlarından oluşmaktadır. Bu dağlar doğuya doğru uzanırken aynı zamanda Yukarı Murat-Van Bölümü ile Erzurum-Kars Bölümü arasında sınır oluşmaktadır. Bu dağların doğuya, Ağrı volkanına kadar devam eden uzantısı üzerinde sırasıyla “Kızılcaziyaret Dağı” (2887 m.), “Durak Dağı” (2811 m.), “Zor Dağı” (3196 m), “Pamuk Dağı” (2639 m.) bulunmakta ve en doğu uçta ise Büyük Ağrı (5137 m.) ve “Küçük Ağrı” (3896 m.) volkanik dağları bulunmaktadır. Durak Dağları üzerinde Balık Gölü (2250 m.) bulunmaktadır.[2] Iğdır’ın batısında Aras Irmağı’na katılan Gaziler Deresi’nin batı bölümü, Kars ili, Kağızman ilçesi ile olan sınırını oluştururken kuzeybatısında da yine Kars ilinin Digor ilçesi bulunmaktadır.

Iğdır ili tamamen Aras Nehri’nin havzası içerisinde bulunmaktadır. İl sınırları içerisinde Aras Nehri’ne katılan önemli akarsular batıda Gaziler Çayı, Buruksu Çayı, doğuda ise Aşağı ve Orta Karasu çaylarıdır. Tuzluca çevresinde Bazaltik ve kahverengi topraklar geniş yayılış alanına sahipken, Iğdır Ovası’nda alüvyal topraklar, Doğu Iğdır Ovası ve Dil Ovası’nda tuzlu topraklar hâkimdir.[3]

İklim

Iğdır Ovası ve çevresi, Türkiye ve Doğu Anadolu ölçüsünde kendine özgü iklim özellikleriyle “yöresel klima” alanı içine girmektedir. Iğdır Rasat İstasyonu’nun 40 yıllık ölçümlerine göre, bu merkezde yıllık sıcaklık ortalaması 11.6 C0, yıllık ortalama sıcaklık farkı ise 29.2 C0 kadardır. En yüksek sıcaklık değerlerine ağustos 41.8 C0, en düşük sıcaklık değerlerine de aralık ayında -30.3 C0 rastlanmaktadır. Don olayının oluştuğu gün sayısı 112.5 gün, yıllık ortalama yağış tutarı 257.6 mm. kadar olup, yağışların yarıdan fazlası 154.6 mm ile ilkbahar ve yaz mevsimlerine isabet etmektedir. En az yağış ise 47.8 mm ile kış mevsiminde düşmektedir.

Bitki Örtüsü

Flora

Zengin bir bitki örtüsüne sahip olan ülkemizin en güzel yerlerinden birisi de, kütlesinin büyük bir bölümü IĞDIR  ili sınırları içerisinde yer alan Ağrı Dağı’dır.  Florasının zenginliği nedeniyle, bütün dünyanın ilgi odağı olan Ağrı Dağının incelenmesi; gerek bitki örtüsünün gerekse de zengin hayvan türlerinin  ülkemizin eko-turizmine kazandırılması önem arz etmektedir. Ağrı Dağı; mikroorganizmaların yanında mantar, ilkel ve çiçekli bitkiler, omurgasız ve omurgalı hayvan türleri yönünden   oldukça zengindir. 54 familyaya ait 325 otsu, 57 odunsu (ağaç ve çalı) takson olmak üzere toplam 382 bitki  türü  tespiti yapılmıştır. Ağrı Dağı’nda 1000’in üzerinde de bitki türü mevcuttur.  44 endemik tür tespiti   yapılmıştır. Tespiti yapılan türlerden üç adedi bilim dünyası için yeni türler olup, bu türler şunlardır;                 1. Jurinella moschus (Habl.) ssp pinnatisecta (Boiss.) Danina & Davis var.agridagensis Y.Z .- Ağrıdağı Kazan Kulpu,                 2. Astragalus vesicaris L. subsp.agridagensis Y.Z.- Ağrı Dağı Geveni,                 3. Linaria genistifolia L. subsp. agridagensis Y.Z. – Ağrı Dağı Katırtırnağımsı Nevruz Otu.

Fauna

Iğdır ve Aras Vadisi kuşların göç yolu üzerindedir. 227 tür kuş gözlenmiş olup Şube Müdürlüğümüz ve Kuzey Doğa Derneği İşbirliği ile 2006 yılından itibaren 164 türden yaklaşık 53,000 kuş ( 2013 İlkbahar göç yollarıda izlenerek  1500 kuş daha halkalanmıştır) toplam 54500 kuş halkalanmış ve kayıt altına alınmıştır.  Türkiye’nin önemli kuş göç yollarından bir tanesinin   Aras vadisi üzerinde ( Iğdır ili Tuzluca ilçesi Yukarı Çıyrıklı Köyünden) geçer. İl, Doğu Anadolu’da görülen Şiddetli kara ikliminin aksine, ovalık olması ve etrafının dağlarla çevrili olmasından dolayı, mikroklima bir iklime sahiptir. Doğal yaşam gerek sıcaklık bakımından, gerekse besin zincirinin oluşmasında yaban hayatı açısından sürekliliğe sahiptir. Halkalama çalışmaları neticesinde, Rusya, Litvanya, Estonya, Ukrayna, Finlandiya, Polonya, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Belerus gibi ülkelerden  gruplar halinde yavrularıyla birlikte gelen kuşların geçiş yeridir.

Ekonomik Yapı

Iğdır ilinin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. Sanâyi ve turizm sektörü fazla gelişmemiştir.  Tarım: Aras Nehrinin suladığı Iğdır Ovası, önemli tarım alanıdır. İklimin uygun olması sebebiyle, ovada pamuktan şeftaliye kadar çeşitli bitki ve meyve yetiştirilir. Başlıca tarım ürünleri şeker pancarı, buğday, arpa, patates ve pamuktur.   Hayvancılık: Geniş yaylalara sâhib olan Iğdır’da hayvancılık önemli gelir kaynağıdır. En çok koyun yetiştirilir ve canlı hayvan ticâreti yapılır. Hayvanlardan elde edilen sütten kaşar peyniri, tereyağı gibi ürünler üretilir.  Sanayi: İlde sanayi tesisleri, genel olarak tarımsal üretimden sağlanan hammadde kaynaklarına dayanılarak kurulmuştur. Un, bisküvi, çikolata,tuz ve yem fabrikası ile tuğla fabrikası bulunmaktadır. Genelde bu tesisler, küçük sanayi iş yerlerinden oluşan ve çalıştırdığı işgücü sayısı 5-10 civarında olan ve hammaddenin bol olduğu aylara göre faaliyetlerini devam ettiren tesislerdir. Üretim, çoğunlukla mevsimlik işçilerle sağlanır. İldeki Bisküvi ve Çikolata Fabrikaları’nda çalışan kişi sayısı 155’tir. İlde 150 kişiden daha az personel istihdam eden küçük ve orta ölçekli işletmelerin sektörlere göre dağılımı incelendiğinde; çalışan sayısı bakımından en yoğun sektörlerin inşaat malzemeleri ve gıda sanayi olduğu görülmektedir.

Coğrafi Konum

ğdır’ın kuzey ve kuzeydoğu sınırını, Aras Nehri ve bu nehrin oluşturduğu Türkiye-Ermenistan sınırı oluşturmaktadır. Doğusunda Türkiye-Azerbaycan’ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti sınırı ve güneydoğusunda Türkiye-İran sınırı yer almaktadır.

Güneyinde Ağrı ili (Doğubeyazıt ve Taşlıçay ilçeleri) bulunmaktadır. Bu sınır kabaca doğu-batı doğrultusunda uzanan ve Doğu Torosların doğudaki uzantısı olan Karasu-Aras sıradağlarından oluşmaktadır. Bu dağlar doğuya doğru uzanırken aynı zamanda Yukarı Murat-Van Bölümü ile Erzurum-Kars Bölümü arasında sınır oluşmaktadır. Bu dağların doğuya, Ağrı volkanına kadar devam eden uzantısı üzerinde sırasıyla “Kızılcaziyaret Dağı” (2887 m.), “Durak Dağı” (2811 m.), “Zor Dağı” (3196 m), “Pamuk Dağı” (2639 m.) bulunmakta ve en doğu uçta ise Büyük Ağrı (5137 m.) ve “Küçük Ağrı” (3896 m.) volkanik dağları bulunmaktadır. Durak Dağları üzerinde Balık Gölü (2250 m.) bulunmaktadır. Iğdır’ın batısında Aras Irmağı’na katılan Gaziler Deresi’nin batı bölümü, Kars ili, Kağızman ilçesi ile olan sınırını oluştururken kuzeybatısında da yine Kars ilinin Digor ilçesi bulunmaktadır.

Iğdır ili tamamen Aras Nehri’nin havzası içerisinde bulunmaktadır. İl sınırları içerisinde Aras Nehri’ne katılan önemli akarsular batıda Gaziler Çayı, Buruksu Çayı, doğuda ise Aşağı ve Orta Karasu çaylarıdır. Tuzluca çevresinde Bazaltik ve kahverengi topraklar geniş yayılış alanına sahipken, Iğdır Ovası’nda alüvyal topraklar, Doğu Iğdır Ovası ve Dil Ovası’nda tuzlu topraklar hâkimdir.

Yüzölçümü : 3.539 Km2

İl Trafik Kodu : 76

Telefon Kodu : (0476)

Iğdır nüfusu bir önceki yıla göre 1.986 artmıştır. Iğdır nüfusu 2019 yılına göre 199.442’dir. Bu nüfus, 102.417 erkek ve 97.025 kadından oluşmaktadır. Yüzde olarak ise: %51,35 erkek, %48,65 kadındır.

Iğdır İlçeleri

Aralık : Eski adı Başköy’dur. Aralık ilçesi, Iğdır’ın ve ülkemizin en doğu uç noktasını teşkil eder. Türkiye’nin üç ülkeyle komşu ve müşterek sınırlarının bulunduğu tek kavşak noktası durumundadır. İlçenin doğusunda 49 km lik sınırı ile İran yer almaktadır. Kuzeyinde 10 km.lik sınırı ile Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile 56 km. lik sınırı ile Ermenistan bulunmaktadır. Yüz ölçümü 611 km²’dir

Karakoyunlu : İlçe toprakları Ağrı Dağı’nın uzantıları, Kire denilen taşlık ve kayalık yükseltiler ve Ağrı Dağı’nın eteğindeki Korhan Yaylası’’ndan oluşmaktadır. Karakoyunlu ilçesi Iğdır il Merkezi’ne 15 km, uzaklıktadır. Yüzölçümü 194 km² olup, toplam nüfusu 14.597’dir. Fatih ve Ergenekon Mahallesi olmak üzere 2 mahallesi vardır. Ayrıca 14 köyü bulunmaktadır. İlçenin ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.

Tuzluca : Eski adı Kulp’tur. Tuzluca, ilin batısında yer almaktadır. Yer yüzü şekilleri bakımında dağlar çoğunluktadır. Suyunun bol ve lezzetli olması, her türlü sebze ve meyvenin yetişebilmesi bölgeye ayrı bir önem katmaktadır. Yaklaşık 1,254 km²’lik bir alana sahip ilçe, Iğdır ili topraklarının (3,539 km²) yaklaşık % 35,4’ünü oluşturmaktadır. Bilinen ilk ismi Kulp olan daha sonradan Tuzluca’ya ismini veren, kaya tuzu madenleridir. Bu maddenin yıllarca işlenmesinden sonra oluşan tuz mağaralarında astım hastalarına hizmet veren şifa merkezi mevcuttur. İlçeye bağlı 81 köy bulunmaktadır. Ekonomi tarımdan çok hayvancılık, madencilik ve yaylacılığa dayanmaktadır.

Iğdır Ulaşımı

Havayolu : Iğdır merkez Küllük Köyünde bulunan Iğdır Hava limanı 13 Temmuz 2012’de açılarak iç hat uçuşlarına hizmet etmektedir. Iğdır hava alanından her gün İstanbul ve Ankara ya Türk hava Yolları ve Anadolu jet tarafından uçuşlar yapılmaktadır. Ayrıca atlas jet ger gün İstanbul Sabiha Gökçene uçuş hizmeti vermektedir.

Karayolu : Iğdır’da çevre il, ilçe ve komşu ülkeler ile bağlantısı kara yoluyla sağlanmaktadır. Bölge kara yolu bağlantısı şehirler arası ve şehir içi olmak üzere ikiye ayrılır. Şehirler arası yollar Erzurum, Kars ve Doğubayazıt’tan gelerek Iğdır’ın şehir merkezinde tek bir istikamette birleşir ve Dil Ovasını takip ederek Dilucu Sınır Kapısından Nahçıvan’a doğru uzanır. Şehir içi yollar ise Dil ucu Sınır Kapısından Tuzluca ilçesinin Kars ve Erzurum’la olan sınırına kadar uzanır. Şehirde kara yolu haricinde Kars Tren İstasyonu veya Kars Hava alanı aracılığı ile Kars’a oradan da kara yolu ile Iğdır’a ulaşılır. Iğdır Hava limanı 13 Temmuz 2012’de açılarak iç hat uçuşlarına hizmet etmektedir.

Iğdır Yeryüzü Şekilleri ve Bilgileri

Ağrı Dağı : [Dağ] , Türkiye’nin en yüksek doruğu olan Ağrı Dağı ( 5137 metre ) yüksekliği olan sönmüş bir volkandır. Doğu Anadolu Volkan dizisi üzerinde yükselen bu dağ Türk, İran ve Ermenistan sınır kavşağında yer alır

Aras Nehri : [Nehir] , Aras nehri, kaynağını Bingöl dağlarından alarak, Tekman, Pasinler, Horasan ve Kağızman çöküntülerini geçtikten sonra ovanın batısındaki Karakale dolaylarındaki bir vadiden geçerek Iğdır ovasına girer.

Kaynaklar:https://igdir.csb.gov.tr/sharp304-l-sharp304-m-sharp304-z-hakkinda-i-1029

https://on5yirmi5.com/

https://igdir.csb.gov.tr/cografi-konum-i-1141

https://igdir.csb.gov.tr/ulasim-i-1142