Deprem Nedir ?Depreme Nasıl Önlem Alınır ?

Deprem, yer sarsıntısı veya zelzele, yer kabuğunda beklenmedik bir anda ortaya çıkan enerji sonucunda meydana gelen sismik dalgalanmalar ve bu dalgaların yeryüzünü sarsması olayıdır.. Sismik aktivite ile kastedilen meydana geldiği alandaki depremin frekansı, türü ve büyüklüğüdür. Depremler sismograf ile ölçülür.

Deprem, yer kabuğunun içinde meydana gelen kırılmalar titreşim dalgalarına yol açarak yeryüzünü sarsar. Depremi tetikleyen faktörler yer kabuğunun altında bulunur. Yer kabuğundaki tabakaların birbirine uyguladığı basınç sonucunda kırılmalar yaşanması, magma katmanında gerçekleşen basınç dalgasının yer kabuğun’da kırılmalara yol açması depremi tetikleyebilir. Yeryüzü sürekli bir biçimde değişime uğruyor. Değişim çok yavaş olduğundan özel bilimsel yöntemler sayesinde saptanıyor.

Halk arasında deprem yerin sarsılması olarak bilinir. Deprem birçok sorunu beraberinde getirir. Yeryüzünde gerçekleşen sarsıntılar yapıların yıkılmasına neden olur. Deprem yıkıcı doğal afetlerden biridir. Önlenmesi imkansız olan doğal afette can kaybının yaşanmaması için önlemler alınabilir.

Deprem öncesinde, sırasında ve sonrasında sergilenecek doğru davranış biçimleri hem hayat kurtarır hem de maddi kayıpları azaltır. Depremin sarsıntı gücü ve sarsıntı süresi, deprem merkezinden uzaklık, zemin cinsi, depremin odak derinliği gibi nedenler depremin tehlike boyutunun değiştirilemeyen unsurları olarak karşımıza çıkıyor. Bu unsurlar dikkate alındığında bilinçli bir şekilde alınacak önlemler deprem sonrası hasar ve zarar görme olasılığını da en aza indirmek sağlanacaktır. Depremin risklerine bakmak gerekirse:

  • Binaların tasarım, malzeme, inşaat ve kullanım açısından yetersizliğine bağlı riskler
  • Hayati riskler
  • Yapısal olmayan durumlara bağlı riskler (Eşyaların yanlış yerleşimi gibi)
  • Deprem sonucu oluşan yangınlar
  • İlk müdahalenin yetersizliğine bağlı riskler olarak sıralanabilir.

Depremden Koruyan Fiziksel Önlemler Nelerdir?

Öncelikle, depremin can ve mal kaybıyla sonuçlanmaması için bina inşaatının proje aşamasından itibaren doğru yapılandırılması gerekiyor. Sağlam bina sayesinde yaşam korunur ve riskler en aza iner. Bu önlemi aldıktan sonra aşağıdaki fiziksel koruma önlemlerini alarak, riskleri sıfırlayabilirsiniz:

  • Binanın uzman kişilerce denetlenerek güçlendirilmesi. Güçlendirme mümkün değilse o binadan taşınmak
  • Yatak odasında yatak yanında el feneri bulundurmak ve içinde el feneri, sağlam ayakkabı, iş eldiveni bulunan bir çanta hazırlamak
  • Depremden sonra gaz kaçağı riskine karşı kibrit ve çakmak gibi ateş kaynakları kullanılmamak
  • Mobilyaları duvara sabitlemek, sabitlenmeyenleri çıkış yolu üzerinden kaldırmak. Dolap kapaklarının açılmaması için koruyucu kilit takmak gibi çözümler, tehlikeleri ortadan kaldıracaktır
  • Tüp ve gaz tanklarının bulundukları yerde sabitlenmesi
  • Yükseğe yerleştirilmiş ağır eşyaların, aşağıda bir yerde depolanması
  • Ağır ve önemli elektronik eşyaların sabitlenmesi
  • Pencerelerde dayanıklı camlar kullanılması

Su ve Yiyecek Depolayın

Deprem sırasında su borularının kırılabileceği düşünülürse, deprem sonrasında evinizin sağlam kalması durumunda banyo küveti, lavabo su ile doldurarak yedek su kaynağı oluşturmak bir süreliğine su sorununuzu giderecektir. Evdeki her bir kişi için günlük 4 litre su, diş fırçalama, kişisel hijyen, küçük bulaşıklar, yemek hazırlama amacıyla yeterli olacaktır.

Yiyecek depolarken ise uzun süre dayanacak yüksek kalorili yiyecekler seçilmeli.

Vanaları Kapatın

Elektrik şalteri, gaz ve su vanaları depremden sonra kapatılmalı. Böylece deprem sonrası gaz sızıntılarından kaynaklanabilecek yangın ve su sızıntılarının neden olabileceği su baskınlarının önüne geçmiş olursunuz. Tesisatların nasıl kapatıldığı, tüm aile üyelerinin öğrenmesi gereken bir konudur.

Deprem Çantası Hazırlayın

Depremden sonra eviniz hasar almasa da dışarıda kalmanız gerekebilir. Bu nedenle acil ihtiyaç duyabileceğiniz eşyalar için bir deprem çantası hazırlayabilirsiniz. Aynı çantadan arabanızın bagajında ve iş yerinizde de bulundurmanız fayda sağlayacaktır. Deprem çantanızda bulunması gereken öncelikli malzemeler şunlar olmalı:

  • Su
  • Enerji veren yiyecekler
  • Yedek pilleri ile radyo
  • Yedek pilleri ile fener
  • İlk yardım çantası
  • Kişisel reçeteli ilaçlar (kalp, damar, tansiyon, şeker için hormonal ilaçlar)
  • Bir kat giysi
  • Bir miktar para
  • Çakı
  • Düdük
  • Kalem, kağıt
  • İçinde önemli telefon numaralarının ve iletişime geçilecek kişilerin bilgilerinin bulunduğu su geçirmeyen bir dosya
  • Çocuklar, yaşlılar, engelliler ve ev hayvanları için özel malzemeler.
  • Tuvalet kağıdı, tuvalet atıkları için naylon poşetler.

Siz de bu listeye kendi ihtiyaçlarınıza göre eklemeler yapabilirsiniz. Dikkat etmeniz gereken konu, çantanızı 6 ayda bir gözden geçirmeniz. Süresi geçen pil, ilaç, su ve yiyecekleri yenilemelisiniz.

Deprem Anında Panik Yapmayın

Deprem sırasında her şey çok çabuk olduğundan düşünmek için vaktiniz yok. Evde, okulda ve iş yerlerinde yapılacak deprem tatbikatları bu konuda size en doğru bilgiyi verecek. Basit ama güvenliğinizi sağlayacak adımları sıralamak gerekirse:

  • Güvenli bir yere geçin ve diz üstüne çökün
  • Başınızı ve ensenizi koruyun
  • Nefes alış verişlerinizi düzenleyerek sakinleşmeye çalışın
  • Sağlam bir yere tutunun
  • Sarsıntı bitene kadar bulunduğunuz yerden ayrılmayın
  • Balkona çıkmayın, merdivenlere koşmayın
  • Balkon ya da pencereden atlamayın
  • Depremin bitmesiyle asansörü değil, merdivenleri kullanın
  • Eğer dış mekandaysanız açık bir alana doğru gidin, düşebilecek nesnelere karşı dikkatli olun.

Türkiye, yakın zamanda yıkıcı etkileri olan depremler atlattı ve deprem bilinci giderek yaygınlaştı. Atılacak ilk adım depremlerin nasıl meydana geldiğini öğrenerek, riskleri hakkında bilgi edinmek ve depremden korunma yollarını iyi öğrenmek. Depremle yaşamayı öğrenerek, zarar olasılıklarını ortadan kaldırabilirsiniz.

Yasal olarak yapılması zorunlu olan DASK sigortanızı yaptırmanızı öneririz.