50 cc 80 cc 50 cc 100 cc Nasıl Yapılmalı ! Beygir Gücü Tork Nasıl Artırılır?

Çap ve Strok nedir? Beygir gücü ve torka etkisi nasıldır?

Çap ve Strok ölçüleri, iİçten yanmalı motorlarda bulunan pistonların içerisinde hareket ettiği silindirlerin boyutlarını ve motorun neredeyse tüm karakteristiğini belirler. Beygir gücü, tork ve bu değerlerin hangi devir bantlarında elde edildiği silindirin genel şekli ile yakından alakalıdır. Bu şekli belirleyen 2 değişken ise silindirin çap ve strok ölçüleridir. Yazımızda çap ve strok ifadelerinin ne olduğunu, beygir gücü ve torku nasıl etkilediğine değineceğiz. Bir sonraki yazımızın konusunu ise benzin ve dizel motorlarda çap-strok bağlantısı olarak belirledik.

Bu bölüm’deki yazılarım 50 cc motorları 100 cc yapılıyor deyip mağdur olan arkadaşlar için açıklamadır.
Şunun altını çizelim ki krank silindir üst kapak kam mili sibop çapı turbo veya karbiratör memesi ayarları modifiyeye uygun ayarlanmalı bu yazdıklarıma ek egzoz motorun beygir gücünü artırır ( Ayrıca yeni tip motorlarda yazılımda gereklidir)
Örnek vererek krank piston kolu değişmeden silindiri genişletip pistonu büyütüp çin malı laçkalaşmış sekman ile cc yükseltilmez.
Bu yazdıklarımızın doğruluğunu  kışın 5 bin km de ister istemez anlayacaksınız yazın 3 bin km de heleki 1 saat sıcak havada tam gaz uzun yolda motor çekişten düşükten sonra soğutun sonra çekişi ilk 5 dk artıp sonra tekrar düşmesi yağ azaltması koku yapması malesefki söylediklerimin bazı emareler olacaktır. Ama bilimsel olarak motorunuza sekman,piston,silindir kapak değiştikten sonra motoru çalıştırmadan önce buji söküp kompresörü ölçün atıyorum ilk ölçümünüz 10 bar ise sıcak havada aynı gün 1 saat tam gaz yol yapın daha sonra bu ölçümü yapın ölçümünüz 7 veya altı basınca düşecek sebep sekmanınız işlev yapmıyor basıncı kartele kaçıracak motor ısındığında çelik olan kalitesiz sekman büzülüp işlevini yapamayacak keza nette izlediğim görüntüde takıldığı esnada da işlevini yapmayacak durumda ! olduğundan motora takılan sekman sekman pensesiz zarar görmeden takmak çok çok zordur.(Takılsa sekmana takılma esnasında verilen zede silindir içini zamanla çizer ve buda dejenerasyona kısa zamanda kompresör kaybı hp yani cc kaybına sebep olur ayrıca sekman ağızları farklı yönlere bakmalı ve bol yağlanarak takılmalıdır.)  Kesme kristal kaliteli sekman takılmalıdır. Hele ki hava soğutmalı motorlarda kaçınılmaz bu işlemi yapan arkadaşlar 50 cc motorlarını 60 cc yükseltir.Nedeni krank piston kolu uzunluğu motorun asıl  torkunu verendir.O aşamaya girmek hem profesyonellik hemde maddi açıdan pahalı olacağı için yüzeysel cc artırımı adı altında göz boyama yapılmaktadır. Bu yapılan işlemler amatörce cc artırmadan ziyade motora kısmi süreklilik verilir.Silindir kapak,silindir kapak contası,piston,piston gömleği değişen arkadaşlar şayet karbiratörlerini 50 cc nin mutlak üst modeli vardır onun karbiratörü ile 50 cc lik motorlarının karbiratörünü değişsinler ve yakıt artışı çoğalınca çekişte 50 cc 70 çıkacak lakin karbiratör hava ayarını  ve sibop ayarını düzgünce yapmalısınız yeterince hava girmeden benzin pistona gitse de gerekli patlama olmaz sibop  ayarınız iyi değil ise hem sibop vurur hem de sibop açık kalıp patlama esnasında kompresörü kaçıracağından çekişten düşük olacaktır.(Şununda altını çizelimki 1600 cc il 2000 cc 3000 cc 4000 cc araçların veya 50 cc 110 cc 1000 cc motorların krank sekman ve diğer malzeme çelik kaliteleri aynı değildir.Güç artırıldıkça çelik ve diğer döküm alemiyum  hatta plastik malzeme kalitesi çok farklıdır.Bir örnek c63 mersedes krankı çelikleştirlirken (esneme,kırılma,yamulma,çizilme,dejenerasyona daha dirençli olacağı için )100 kere ısıtılıp soğutularak  fabrikanın üretimi 2 gününü alıyor ise 1600 cc krank 25 dk da 10 kere ısıtıp soğutuluyor you tube üzerinden videolar yazılı marka adı altında mevcuttur.Dolayısıyla siz 1600 cc yazılım piston krank değişseniz de yarın bir zorlamada en güçsüz parçayı kıracaktır.Bunu yazmamın sebebi nedir ?
Size kristal sekman takın  hararet görse de kaliteli sekman sünmez gevşemez sekman direnecek ama çin malı aldığınız piston,  gömlek,silindir kapak,sibop hatta silindir kapak contanız bunlar kaliteli malzeme ile değişmedi.Bu 50 cc yerine 70 cc üretirken daha çok ısınacağı için  parçaların içinde en güçsüz parçayı kırıp yakabilir.Bu kaçınılmaz risk örnek en basiti sibop yakacaktır!) Önerim nemidir. 50 cc fabrikadan ruhsatla alıp 110 cc motor taktırın uğraşmayın öyle olunca da şanzıman balataları vs arızaları ve aşırı hızdan kilometre tel koparacak ayrıca fren sisteminiz 110 cc yetersiz kalacak gibi vs vs..Şayet aşağıdaki yazımızın devamını okursanız konuya anlayacağınız şekilde hakim olup daha çok bilgileneceksiniz…

Silindir nedir?

İngilizce “Cylinder” ifadesinden Türkçe’ye geçmiş bir kelimeli olan silindir, geometrik bir ifadedir ve daire şeklinin uzatılmasıyla veya bir dikdörtgenin bir eksende döndürülmesiyle elde edilir diyebiliriz. İçten yanmalı motorlarda pistonların yukarı aşağı gidip geldiği boşluğa da silindir denir. Geometrik silindir şeklinin motor bloğu içerisinde de aynen gerçekleşmesi dolayısı ile bu ifade içten yanmalı motorlarda da  aynen kullanılmaktadır.

Motorda tork nedir?

Çap ve Strok nedir?

Silindir hacminin hesaplanması için kullanılan ifadeler ise geometride kullanılandan daha farklıdır. Motorda silindir çapına “Bore” ve yüksekliğine de “Stroke” denmektedir. Ancak Türkçe’de Bore yerine Çap ifadesi kullanılırken, yükseklik için İngilizce’de olduğu gibi Stroke yani Strok ifadesi kullanılmaktadır. Ancak Strok ifadesi pistonun silindir içerisinde yol aldığı ve taradığı bölge için geçerlidir. Bu nedenle otomobil teknik bilgilerinde “Çap-Strok” olarak belirtilmektedir.

İçten yanmalı motorlarda kaç tip silindir şekli vardır?

Bir silindir ortadan dikine kesilip kesiti alındığı zaman 3 farklı şekil ile karşılaşmak mümkündür.

Uzun stroklu motorlar

Strokun silindir çapından büyük olması durumunda karşımıza Çap/Strok oranı 1’den küçük olan uzun bir silindir kesiti şekli çıkmaktadır. Günümüzde benzin ya da dizel motora sahip olsun ağırlıklı olarak bu tip bir şekil ile karşılaşmaktayız. En büyük avantajı olarak ise silindir çapının küçülmesi sayesinde motorun daha dar bir yapıya sahip olması dolayısı ile de motor bölmesi içerisine daha rahat sığdırılabilmesiyle öne çıkmaktadır.

Bu tip çap/strok oranına sahip motorlarda piston kolu daha uzun olduğu için motor hem daha fazla tork üretebilir hem de bu torku düşük devirlerde elde eder. Bu nedenle de özellikle düşük motor hacmine sahip motorlarda büyük avantaj sağlar. Down-sizing yani hacim küçültmenin moda olduğu günümüzde bu nedenle bu tip motorlar hem benzin hem de dizel motorlarda yaygın bir şekilde tercih edilmektedir. Ayrıca daha küçük çapta bir pistona sahip olması ve silindir ile daha az temasta bulunması sayesinde ısı kayıpları kısa stroklu motorlara göre daha azdır ve bu sayede de termal verim daha yüksektir. Yani sıcaklığın muhafazası sayesinde yanma daha verimli gerçekleşir diyebiliriz.

Kısa stroklu motorlar 

Strokun silindir çapından küçük olması durumunda karşımıza Çap/Strok oranı 1’den büyük olan kısa bir silindir kesiti şekli çıkmaktadır. Uzun stroklu motorların aksine biyel kolu daha kısadır ve bu sayede krank daha hızlı bir şekilde döndürülür ve bu sayede motor çok yüksek hızlara çıkabilir. Bunun sonucu olarak daha yüksek güç elde edilebilir. Ayrıca silindir çapının büyük olması sayesinde daha büyük emme ve egzoz supapları kullanılabilir.

Ancak kısa biyel kolu nedeniyle uzun stroklu motorların aksine istenilen düzeyde tork üretilemez. Ayrıca üretilen düşük tork da düşük devirlerde değil yüksek devirlerde elde edilir. Bu nedenle de torkun daha önemli olduğu Cruiser-Chopper tipinde motosiklet motorları genellikle uzun stroka sahipken yüksek hızlara çıkabilen super sport tipindeki motosikletlerde bulunan motorlar kısa strokludur. Benzer bir şekilde 15.000 devir/dakika hıza çıkabilen ve 1.6lt V6 turbo ile 850ps güç üreten Formula 1 motorları da kısa stroklu motorlardır. (Çap:80mm Strok: 53mm)

Kare motor 

Strok ile çapın eşit olması durumunda Çap/Strok oranı 1’e eşittir ve kare şeklinde bir silindir kesiti ortaya çıkmaktadır. Kısa ve uzun stroklu motor tiplerinin yüksek devir, güç ve tork hedeflerini amaçlasa da kare silindir kesitine sahip motorlar günümüzde pek fazla tercih edilmemektedir. Geçmiş dönemlerin en ünlü kare kesitli motorları ise BMW’nin 2.8lt 6 silindir 190ps güce sahip M52B28 motoru (Ör: 1995-1998 BMW E36 3.28i) ile Opel’in 2.0lt 4 silindir 150ps güce sahip C20XE motorudur (Ör: 1992-1994 Opel Vectra GT).

Ayrıca helen satışta olan BMW M5 ve M6, X5 M ve X6 M modellerinde bulunan, 89mm (Çap) ve 88.3mm (Strok) kısa stroka sahip motor bulunuyor ve bu oranların birbirine yakınlığı dikkate alınırsa S63B44 kodlu motor için kare motor bile diyebiliriz.

Uzun strok – kare strok – kısa strok